هفت سین

نوشته شده در 10 سپتامبر 2020 / توسط فرهنگ سازان معاصر
هقت سین
هقت سین

در آئین های باستانی و سنتی ایرانیان برای هر جشنی سفره ایی یا خوانی را پهن می کردند،
و انواع خوراکی ها را در آن می چیدند،
سفره نوروزی هفت سین می باشد و باید از بقیه رنگین تر باشد.

نوروز بزرگترین جشن ملی ایرانیان با سابقه هزاران ساله می باشد،
آرایایی های ساکن در فلات ایران آغاز بهار و اولین روز سال را همراه با مراسمات خاصی به شادی اختصاص می دادند،
نوروزی اداب و رسوم زیادی دارد که مشهورترین آن ها سفره هفت سین است،
که  هفت چیز که حرف اول  نام آنها با سین  آغاز می شود را در سفر می چیندند،
سفره هفت سین چند ساعت قبل از سال تحویل و بر روی پایه یا میزی که بلندتر از زمین باشد چیده می شود.

خانواده در زمان گردش سال در کنار این سفره نشسته ،
و برای سلامتی و رزق و روزی طول سال دعا می کنند،
عده ایی این سفره را تا پایان سیزده روز نوروز نگه داشته و در روز سیزده سبزه آن را به آب می سپارند،
این رسم بین مردم افغانستان، تاجیکستان، ارمنستان و فارسی زبانان و حتی بین کردها و زرتشتیان رواج دارد،
هر کدام از اجزای هفت سین نشانه و مفاهیمی مانند رویش، زایش، باورز، فراوانی، برکت و … را دارد.

علت عدد هفت در سین های نوروزی

عدد هفت در زبان باستان به نام امرداد است،
به معنای زندگی و جاودانگی،
به همین دلیل ایرانیان باستان هفت واژه به نشانه امرداد را در سفره نوروزی خود قرار می دهند.

ایرانیان هفت را برای مفاهم مثبت، خوش یمنی و فال نیک استفاده می کردند،
هفت برای ایرانیان باستان مقدس بوده،
مثلا  هفت خان رستم ، هفت اقلیم ، هفت آسمان، هفت رنگین کمان، هفت فرشته، هفت پیکر، هفت شهر عشق، هفت روز هفته و….

هفت در قرآن و نزد مسلمانان نیز دارای اهمیت است،
در بعضی از آیه ها و سوره های قران امده است،
مانند هفت مرحله حج، تعادا نخستین قاریان قران

پیشنیه هفت سین

قدیمی ترین سندی که در آن به هفت سین اشاره می کند دیوان چاپ شنده امیربهاالدین برندق خجندی است با این دو بیت: :
چون به میدان طرب رانی براق عیش را                                     سبزه سیراب و سنبل، سوسن و سرو و سمن

هم ز عین مردمی باید که چینی هفت سین                    ساغر می در میان بزم و ساقی هفتمین

در قرن نهم در رساله ابراهیم سلطان تیموری ، حکایتی کوتاه در باب نوروز و هفت سین آمده است:
در روز نوروز جماعتی می گفتند که به حسب نظر نجومی امسال از جهت میمنه حال اشتغال به چیزهایی می باید نمود که سر الفاظ او سین باشد همچنانکه سر و سبزی و سرکه می باید خورد و سقرلاط و سمور و سنجاب می باید پوشید. مولانا نور گفت پس صوف نیز می باید پوشید.

هاینریش بروگش در دوره ناصر الدین شاه در سال ۱۸۶۰ میلادی از تهران بازدید کرده و می نویسد ایرانیان برای نوروز گلهایی می کاشتند که نامشان با سین آغاز می شده است.

در کتاب المحاسن و الاضداد نوشته شده  :
ساسانیان در نوروز هفت دانه رابر هفت ستونمی کاشتند یا نانی می پختند از هفت غله مختلف.

در دوران ساسانیان و قبل از اسلام سفره ایی شامل شمع، شراب، شهد، ششمشاد، شربت ، شقایق را می گستراندند،
اما با ورود اسلام و حرام شدن شراب انها همزاد شراب یعنی همان سرکه را بر سر سفره قرار دادند،
و به این ترتیب به هفت سین تغییر کرد.

در یک دوبیتی از مان کیانیان آمده است:
روز نوروز در زمان کیان                    می نهادند مردم ایران زمین

شهد و شیر و شراب و شکر ناب           شمع و شمشاد و شایه اند خوان

در برخی منابع ذکر شده که ایرانیان قبل از اسلام هفت چین داشته اند،
هخامنشیان در هفت ظرف چینی غذا می گذاشتند وآن را هفت چین یا هفت چیدنی می گفتند.

هفت سین در قدیم

ایرانیان هفت را به شماره هفت امشاسپند برای هفت سین  یا دوازده شماره مقدس برج ها برای روزهای نخست بهار تا ۱۳ بدر،
وسایلی مانند:

  • آب و سبزه به نماد روشنایی و افزونی
  • آتشدان نماد پایداری نور و گرما
  • شیر نماد نوزایی و رستاخیز و تولد دوباره
  • تخم مرغ نماد نژاد و نطفه
  • آییئه نماد شفافیت و صفا
  • سنجد نماد دلدادگی و زایش و باروری
  • سیب نماد رازوارگی عشق و درون ظرف آب پاک و زلال
  • انار نماد تقدس، باروری و عشق
  • سکه تازه ضرب نماد برکت و دارندگی
  • ماهی نماد ماه سپری شده اسفند
  • نارج نماد گوی زمین
  • سپند و گل بیدمشک گل ویژه اسفند نماد امشاسپند سپندارمز

را در سفره خود می گذاشتند

گلاب، نان پخته شده از هفت حبوبات، خرما، پنیر، شکر، شاخه ایی از درخت مقدس انار، بید، زیتون و انجیر( در دسته های سه، هفت یا دوازده تایی) و کتاب مقدس را نیز در سفره می گذاشتند.

سفره هفت سین از جلوه های اصیل نوروز در میان خانواده های ایرانی است ،
و بر سفره قلمکار ایرانی با حاشیه شامل شعر
ادیم زمین سفره عام اوست                براین خوان یغما چه دشمن چه دوست
نوشته شده بود.

اجزا هفت سین

  • سنجد
    سنجد نماد فرزانگی و زایش است،
    سنجد میوه ایی است که وقتی بارور می شود بو و عطرش فضارا پر می کند،
    پرورش دهنده قوای احساسی آدمی نیز هست،
    سنجد نماد عشق انسان ها به یکدیگر نیز هست .
    همچنین نماد سنجیده عمل کردن و نشانه گرایش به عقل نیز هست
  • سبزه
    نماد شادابی، سرسبزی،برکت، روزی ، نشاط و نشانگر زندگی بشر و پیوند انسان با طبیعت است،
    ایرانیان اعتقاد دارند سبزه شادابی و خرمی در طول سال را به همراه می آورد،
    سبزه را تا ۱۳ نگه داشته و آنرابا بدی ها و کدورت ها به آب می اندازند،
    معتقدند که گره زدن سبزه باعث باز شدن بخت جوانان می شود.
    ایرانیان برای سبزه گندم، عدس و .. می کارند
  • سمنو
    نماد توجه به دیگران و همکاری و همبستگی است،
    سمبل قدرت ، صبر، مقاومت و عضو عدالت و قدرت است،
    سمنو غذایی است مقوی از آرد و گندم ، سر شار از ویتامین E و مواد مغذی،
    به آن غذای مرد آفرین نیز می گویند،
    و به عنوان نماینده ایی از جهان قدرت در سفره هفت سین گذاشته می شود،
    و اینکه سمنو به سختی و دشواری طبخ می شود،
    با دوستان و همسایگان تهیه می شود نشانی از همبستگی نیز تلقی می شود،
    همچنین چون از جوانه های تازه رسیده گندم درست می شود،
    نماد زایش و باروری گیاهان و فراوانی خوراک نیز هست
  • اجزا هفت سین
  • سماق
    نماد صبرو بردباری و تحمل دیگران است،
    عشق مهر و پیوند دلها، همچنین نماد مزه زندگی
    سماق به صورت کوبیده شده و توسط پدر خانواده در سفره گذاشته می شد
  • سیب
    نماد سلامتی و زیبایی و نشان دوری از گزند و آسیب می باشد،
    مادربزرگ یا پدربزرگ خانواده سیب را در سفره هفت سین می گذاشتند،
    زیرا خانواده همیشه نگران سلامتی بزرگان فامیل هستند،
    و سیب را برای سلامتی اعضای خانواده بر سر سفره قرار  می دهند
  • سرکه
    نماد پذیرش ناملایمات زندگی، تسلیم و رضا در برابر خداوند بزرگ و حکیم است،
  • سیر
    سیر جز مهمی از هفت سین است ،
    نماد میکروب زدایی و پاکیزگی محیط زیست و سلامت بدن و نیز رفع چشم زخم ،
    به اعتقاد زردتشیان بوی بد آن دیوان را می گریاند،
    سیر نماد سیری چشم و دل است،
    همچنین برای پاکی محیط و زودن آلودگی و باطل کردن سحر و جادو هم سر سفره قرار می گیرد،
    همچنین نشانه سلامتی
  • اجزا هفت سین
  • سکه
    نماد رزق و روزی ، برکت ، پرباری و سالی پر ثمر و پر برکت
  • تخم مرغ
    زینت بخش سفره هفت سین و نشانه زایش و ادامه حیات و زندگی
  • کتاب مقدس
    هر خانواده ایی بر اساس دین و آئئین خود آن را در سفره قرارمی دهد،
    سال نو را با توکل و توسل به خدا شروع کنیم
  • آینه
    نماد روشنایی
  • آب و ماهی
    نماد زایش ، تازگی، شادابی، تکاپو؛ برکت در زندگی
  • شمع
    نماد فروغ و رشنایی
  • گندم و نان سنگک
    نماد برکت و روزی

بازگشت

تاریخ و تمدن 

برچسب ها : ،

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *