طراح صحنه و لباس

نوشته شده در 30 سپتامبر 2020 / توسط فرهنگ سازان معاصر
طراحی صحنه و لباس
طراحی صحنه و لباس

طراحی صحنه

طراح صحنه فردی است که مسئولیت طراحی صحنه و خلق فضای بصری و تمامی اجزای تشکیل دهنده یک فیلم را
و همچنین لباس و جامه بازیگران و سیاه لشگرها و افراد حاضر در صحنه را بر عهده می گیرد.

طراحی صحنه که جز جدا نشدنی از سینما، تلویزیون و  تئاتر است
در طول تاریخ جایگاه ویژه و خاصی داشته است و معمولا جزو اولین کسانی است که توسط کارگردان به کار دعوت می شود.
طراح صحنه که همکاری نزدیکی با کارگردان دارد در انتقال حس و موضوع نمایشنامه و فیلم نامه سهم بسزایی دارد.

در هر دوره ای نوعی از طراحی صحنه رونق پیدا کرد و پس از مدتی نوع دیگری از طراحی صحنه جایگزین آن گردید.
زمانی پرده های عظیم نقاشی و لته ها و سپس اسلاید و تصاویر و بعد از آن دکورهای عظیم استفاده شد
تا در انتقال مفهوم و موضوع نمایشنامه و فیلم نامه به کارگردان و بازیگر کمک کند.

طراحی صحنه

پس طراح صخنه که وظیفه اش این است که فضای نمایش را با استفاده از ابزار و وسایل خاصی بسازد،
در ابتدا باید به موضوع و متن نمایشنامه و یا فیلم نامه ، زمان، جغرافیا و مکان فیلم نامه یا نمایش نامه ، سبک و شیوه کارگردان در طراحی صحنه و لباس توجه کند.
طراحی صحنه فضا، ابعاد سه گانه ی صحنه مورد نظر (طول، عرض و ارتفاع)، کف و سقف احتمالی را در بر می گیرد.

در قدیم دکورهای صحنه به شکل لته ها و نقاشی بود و معمولا بدین شکل بود که پارچه ی نقاشی شده متناسب با صحنه به چهارچوب صحنه کوبیده می شد
و فرق لته ها با نقاشی ها در این بود که لته ها دو بعدی ولی نقاشی ها توهم سه بعدی بودن بوجود می آوردند.
سپس در قرن ۱۹ میلادی و اوایل قرن ۲۰ میلادی از اشیا و اجزا واقعی و لته ها استفاده می شد
و در بعضی از تئاترها چنان این اجزا و نقاشی به هم نزدیک و شبیه بودند که تفکیک این دو بسیار مشکل بود.
پس از مدتی جنبشی بر ضد این تصویر واقع گرایانه صورت گرفت و مفاهیم جدیدی در طراحی صحنه شکل گرفت.

طراحی صحنه

پس از مدتی در تئاتر از قطعات ساخته شده سه بعدی برای دکور و در طراحی صحنه استفاده می شد
و تمام حجم های سه بعدی از کف صحنه به طرف بالا، مثل ستون ها، قوس ها، پله ها و حتی سطوح نابرابری که در کف صحنه بود، را شامل می شد.
البته این حجم ها با پرده های سیاه که در اطراف صحنه آویخته شده بود،
موجب می شد که دیوارهای اصلی از دید تماشاگران پنهان بماند.

در صحنه های سه سویه نیز برخی مواقع از دیوارهای عقبی صحنه نیز به صورت بخش ثابتی از معماری صحنه به حساب می آید.
و متداولترین ابزار ترکیب لته ها و حجم های سه بعدی بود که طراح صحنه آن را استفاده می کرد.

با گسترش تکنولوژی و ابزار الکتریکی و اختراع انواع لامپ ها و نورافکن ها، تئاتر نیز بی نصیب از این پیشرفت تکنولوژی نبود
و اسلاید و انعکاس تصاویر به داخل صحنه در تئاتر ورود پیدا کرد.

یکی از محاسن و مزایای تصاویر و اسلایدها این بود که نه تنها به عنوان پس زمینه استفاده می شد
بلکه جایگزین لته ها و حجم های سه بعدی شده است،
بلکه می توان با استفاده از این تصاویر متحرک حرکت بازیگر را طوری تنظیم کرد که گویی در داخل همان تصاویر قرار دارد
و یا می شد در صورت نیاز و به ضرورت صحنه تصاویر را عوض نمود
و یا حتی می شد برای تئاترهای نمادین و تجریدی از تصاویری مرتبط با موضوع نمایشنامه، برای انتقال بهتر مفاهیم استفاده نمود.

طراحی صحنه

اما مشکل اساسی که استفاده از تصاویر منعکس شده داشت،
احتمال تقلید آن از سینما بود و لذا در عصر حاضر طراح صحنه امروز خود را محدود به چهارچوب خاصی نمی داند
و در صورت لزوم از تمامی امکانات استفاده می کند.

اما در مورد انتخاب و چگونگی استفاده از وسایل ثابت صحنه مثل صندلی، میز و مبل، با توجه به این که این وسایل بخشی از فضا را اشغال می کند
و علاوه بر القای شرایط محیطی نمایشنامه، ارتباط مستقیم با کمپوزیسیون، حرکت و عمل بازیگر که از وظایف کارگردان است،
دارد نیاز است طراح صحنه در مورد اندازه و شکل و کاربرد آن ها پس از مشورت با کارگردان، فضای مورد نظر را طراحی کند.

امروز برای طراحی فضای صحنه از ماکت صحنه استفاده می گردد
و استفاده از ماکت در تئاتر مرسوم است
و ماکت موجب می شود که کارگردان، بازیگر و حتی تماشاگر به درک بهتری از فضا و موضوع نمایشنامه برسد.

طراحی صحنه

البته برخی از کارگردانان صاحب نام نیز اعتقاد دارند که نیاز به ماکت و دکورهای حجیم نیست
و با استفاده از چند مکعب چوبی و جابجایی و حجم پردازی به صحنه مورد نظر رسید.

یکی از کارکردهای طراحی صحنه در تئاتر معرف بودن محیط و یا جغرافیای محل مورد نظر نمایشنامه است
و به همین امر وظیفه طراح صحنه به کارگردان کمک می کند
تا سهم مهمی در اطلاع رساندن داشته باشد و بازیگر نیز کمک می کند تا نقشش قابل باورتر باشد.

طراحی مد و لباس

مراحل کار طراح صحنه

  • خواندن دقیق متن نمایشنامه و مشورت با کارگردان
  • تحقیقات لازم در مورد نمایشنامه و موضوع مورد نظر
  • تهیه طرح مورد نظر و مشورت با کارگدان
  • پس از تایید طرح توسط کارگردان، ساخت وسایل و دکورهای مورد نظر
  • نظارت بر کار ساختن ماکت و دکورها و تمامی جزئیات فنی
  • البته امروز که از دکور برای صحنه استفاده می شود، باید طراحی صحنه علاوه بر سادگی و پرهیز از پیچیدگی به جنبه های اقتصادی نیز توجه کند .

طراحی مد و لباس

طراحی لباس

در کنار طراحی صحنه، طراحی لباس نیز یکی از ارکان مهم و اساسی تئاتر است.
لباس ها در اصل نشان دهنده یک ملت، دوره ای از تاریخ، طبقه اجتماعی، طرز تفکر و هر چیزی که نیاز است مخاطب در ارتباط با کاراکتر بداند.
همان طور که گفته شد طراحی لباس یکی از ارکان اصلی در ساختار فیزیکی و روانی یک اجرا به حساب می آید
و برای یک طراحی لباس موفق نیاز به موشکافی و آنالیز دقیق داستان نمایشنامه دارد.

لباس ها نه تنها متناسب با شخصیت، بلکه با احساسات صحنه ها هم در ارتباط است
و طراح لباس باید با خط داستانی نمایشنامه، مکان، زمان و دوران مدنظر در نمایشنامه آشنا باشد
تا بتواند لباس ها و وسایل مورد نظر را صحیح طراحی کند.
کار طراح صحنه موجب می شود که فضای داستان باورپذیرتر باشد
و در القا مفاهیم به مخاطب و بیننده می تواند سهم بسزایی داشته باشد.

طراحی لباس

به سبب این که اولین چیزی که مخاطب و بیننده با آن مواجه می‌شود، ظاهر بازیگر است،
پس لباس به عنوان یک رسانه در همان نگاه اول اطلاعات کلیدی درباره هویت، وضعیت اقتصادی، موقعیت، طبقه اجتماعی، فرهنگی و … شخصیت نمایشی به مخاطب منتقل می‌کند.

پس با توجه به این که طراح صحنه و لباس یکی از وظایف مهم و اصلی را در تئاتر بر عهده دارد،
اگر کسی می خواهد که به عنوان طراح صحنه و لباس فعالیت کند نیاز به تمرین، ممارست، مطالعه و آموزش دارد
و دوره های طراحی صحنه و لباس موسسه فرهنگی هنری فرهنگ سازان معاصر با استفاده از اساتید مطرح و مجرب، برای علاقمندان فرصت مناسبی است.

طراحی لباس فقط شامل جامه و لباس بازیگر نیست
بلکه در برگیرنده زیور آلات و وسایل زینتی، کفش، عصا، کلاه، میز، پرده و … نیز می باشد
و وظیفه طراح صحنه و لباس خلق فضای بصری نمایش است.
معمولا طراح صحنه و لباس یک نفر است
و این دو بخش را در تئاتر یک نفر بر عهده می گیرد
ولی باید دانست که طراحی لباس خود هنری مستقل است.

طراحی لباس

شاید جالب باشد که بدانید طراحی لباس در ایجاد محبوبیت یک کارکتر نیز نقش مهمی دارد
و می تواند به کارگردان در انتقال مفهوم مورد نظر کمک کند.
یک طراح لباس پس از دعوت به کار و صحبت با کارگردان و توافقات اولیه،
برای رسیدن به منظور و مفهوم خود و کارگردان نمایش اقدامات زیر را انجام می دهد.
اولین گام ، خواندن و تجزیه و تحلیل نمایشنامه است
و طراح با دقت نمایشنامه را مطالعه می کند
و از کارگردان و نمایشنامه نویس در جهت بهتر متوجه شدن نیز کمک می گیرد.

طراحی لباس

پس از خواندن دقیق نمایشنامه،تعامل و طرح ریزی طراح و کارگردان، گام بعدی طراح لباس است.
سپس او در مرحله بعدی شروع به تحقیقات بر روی لباس شخصیت‌ها می کند
تا بتواند لباس های دقیق و متناسب با زمان، مکان، هویت و طبقه اجتماعی شخصیت طراحی کند.
طراح لباس در این مرحله شروع به طراحی اولیه و رنگ‌بندی می کند.
و در مرحله یعدی پس از تایید طرح اولیه توسط کارگردان، او شروع به طراحی نهایی می کند.

از ویژگی های طراح صحنه موفق به خلاق بودن، همکاری و تعامل با گروه،
توانایی طراحی، آشنایی با الگوسازی، آشنا بودن با مد روز، تاریخ پوشاک و سبک ها
و در آخر آشنایی با پارچه را می توان اشاره کرد که این موارد نشان دهنده تبحر یک طراح لباس و صحنه است.
پس می توان گفت که طراح لباس یکی از افراد مهم و تاثیر گذار در انتقال مفاهیم است و یکی از اعضای مهم و اصلی گروه تئاتر است.

طراحی لباس و صحنه سینما جز جدایی ناپذیر از یک فیلم و یا نمایش می باشد،
و بیشتری از هر چیزی نوع فیلم با هر زمینه ایی و محتوا و قالبی زبان خاصی برای خود را نیاز دارد،
بنابراین طراحی صحنه ویژه و خاص خود را می طللبد.

طراحی لباس

طراحی صحنه هنری است کاربردی و یک عامل مهم و اجرایی در سینما می باشد،
که کمتر در تاریخ سینما مورد بررسی قرار گرفته،
یکی از دلایل آن نیاز به تخصصی بودن این حرفه و نیاز به دانش بسیار گسترده به خاطر میدان عمل وسیع آن می باشد.

در یک فیلم خوب طراحی صحنه چنان با مفاهیم فیلم در آمیخته که تفکیک آن از بدنه اصلی فیلم ناممکن نیست،
و نمی توان آن را جدایی از ساختار فیلم تجزیه و تحلیل کرد.

در نهایت طراحی صحنه نشان دهنده روش و نوع جهان بینی، سبک خاص کارگردان آن فیلم می باشد،
در واقع طرح هایی از پیش تعیین شده در طراحی فضای بصری، ساخت و اجرای دکور دخیل است.

طراحی مد و لباس

طراحی لباس و صحنه سینمایی

وی شکل معماری لوکیشن های فیلم را طراحی می کند،
و همچنین طراحی دکور, طراحی لباس ها و لوازم صحنه را به عهده دارد،
و  بر ساخت و اجرای آنها  نیز نظارت کامل دارد.

طراح صحنه باید شیوه های ویژه و خاص خودش را بتواند با هر نوع فیلمنامه  منطبق نماید،
و در تمام مراحل ساخت و کارش روش های نوین و تازه ایی را برای خلق صحنه ایی مناسب بکار ببندند،
و به این صورت فیلمنامه را به تصویر می کشد.

فیلمنامه  خوب برای یک طراح می تواند سکوی پرش برای خلق یک فضای مطلوب باشد.
طراح صحنه با تحلیل مجموعه برداشت های کارگردان از فیلمنامه
و نیز نظرات شخصی و سبک خود در مرحله پیش تولید پایه و اساس طرحهای خویش را برای تجسم فضای مطلوب به دست می آورد.

طراحی مد و لباس

کاربرد طراحی صحنه در سینما

  • القای احساس بیشتر در فیلم
  • طراحی صحنه مانند یک شخصیت مورد توجه است
  • زیبایی های زندگی در هر فریم به تصویر کشیده می شود
  • به شخصیت پردازی کمک می شود
  • مفاهیم به سادگی نشان داده می شود.

طراحی مد و لباس

تفاوت های طراحی لباس و صحنه سینما و طراحی لباس وصحنه تئاتر

  • ملاحضات فضایی و مکانی: در تئاتر منحصرا یک اندازه ثابت وجود دارد که کل تئاتر در آن اجرا می شود، اما نما در سینما متفاوت و متنوع است.
  • در تئاتر در مدت زمان کوتاهی می توان ناحیه محدودی را نشان داد زیرا تماشاچیان خسته خواهند شد،
    اما در سینما با کادربندی های بسته،کاملا بسته و بسیار بسته تر می توان در طول فیلم بارها وبارها آن را نمایش داد.
  • در تئاتر بعضی از خطوط متفاوت در صحنه برای القای حالات روحی و روانی بازیگر در صحنه استفاده می شود،
    اما در سینما نمای لانگ شات این حس را القا می کند.
  • در سینما به دلیل وجود نماهای خارجی آزادی بیشتری در صحنه پردازی وجود دارد
  • در سینما صحنه خود به عنوان یکشخصیت مطرح می گردد
  • در سینما امکان پرداختن به جزئیات از جمله امکان طراحی صحنه های گوناگون و نماهای گوناگون وجود دارد.
  • در سینما صحنه می تواند به عنوان کانون توجه فیلم تماشاگران را جلب کند.

طراحی مد و لباس

مراحل کار طراح صحنه در سینما

  • پیش تولید
    • مشورت، بحث،گفتگو و تباادل نظر با کارگردان و فیلم نامه نویس برای شکل گیری طرح های اولیه
    • طرح هایی نهایی دکور،لباس و.. بر اساس حرکت دوربین،
      میزانس ها، نیازهای دوریین، حرکت بازیگران و …
      و سبک کارگردان با مشورت مدیر فیلمبرداری شکل اجرایی و واقعی به خود می گیرد
    • مرحله ساخت و اجرای طرح های نهایی
  • مرحله تولید
    • طراحی صحنه در حین ساخت فیلم در کنار فیلمبردار و و کارگردان حضور دارد و در حین کار تغییرات لازم را انجام می دهد.

طراحی مد و لباس

خصوصیات طراح لباس و صحنه موفق در سینما

  • باید با مفاهیم و سبک های هنرهای معماری و نقاشی آشنایی داشته باشد
  • اخلاق و روحیه آرمانگرایانه داشته باشد
  • باید با اصول فیلم، تجزیه و تحلیل فیلم،تاریخ ، باستان شناسی، جامعه شناسی آشنایی داشته باشد
  • باید با فرهنگ و مسایل اجتماعی هر دوره و قرن آشنا باشد
    و توانایی نقد و بررسی آن  را برای رعایت دیگاه و سبک شخصی ویژه خودش داشته باشد
  •   باید با رعایت اصول اجرای دکور و امکانات ساخت دکور آشنا باشد و جنبه های اقتصادی تولید را نیز در نظر بگیرد.
  • باید توانایی به کار گیری ترفندهای ساده را برای ساخت
    یک مکان واقعی یا ساختگی با حداقل بوودجه و مواد خام در زمانی کم و با بهترین کیفیت هنری داشته باشد
  • طراح صحنه در فیلم های تاریخی علاوه بر مطالعه دقیق فیلمنامه باید مطالعه و تحقیق در مورد تاریخ آن دوره نیز داشته باشد
    و بتواند سبک های معماری آن دوره از نظر تاریخی، اجتماعی، اقتصادی،سنن، اداب و رسوم، مذهب، تاریخ لباس آن دوره و …. را به خوبی بشناسد
  • باید توانایی دید دقیق و حساس به محیط پیرامون خود را داشته باشد،
    و بتواند فضایی بر اساس خیال و توهم خود با الگوهای واقعی ایجاد کند

طراحی مد و لباس

دوره طراحی صحنه و لباس در سینما

بازگشت

مشاغل سینما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *